Bugün - 28 Şubat 2021 Pazar
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 27°°C
Yazar Detayları

Recep Uslu

Recep Uslu - Müzikolojiye müzik terimleri sözlüklerinin bir yenisi...

Müzikolojiye müzik terimleri sözlüklerinin bir yenisi...
Yazı Tarihi: 13 Ocak 2021 Çarşamba

Bundan 30 yıl önce bir gün gerçekleştireceğimi umduğum bir hayalim vardı. Müzik terimleri sözlüğü. Artık yok. Yıllardır biriktirdiğim fişleri, dikkatinizi çekerim, fişleri diyorum. Çünkü bilgisayarın olmadığı dönemlerde terimleri ve bulduğunuz anlamları fişlere yazardık. Ben de bu yöntemle çalışmaya başladım. 10 yıldan fazla müzik terimi fişi biriktirdim. Bazılarını elimle yazdığım, bazılarını fotokopi çekip, kes yapıştır yöntemiyle oluşturduğum yüzlerce fiş. Ve aradan yıllar geçti. Yaşlandım (aslında yaşlandığınızı hissettiren olaylar yaşadınız), tek başıma yapamayacağımı düşündüm. Biriktirdiğim fişleri bir arkadaşa birlikte bir eser yazalım diyerek ortaklık teklif ettim. Bütün malzememi ona devrettim, katiplik yapacaktı. Sonrası için ne düşünüyorsunuz? Hala yazıyor muyuz? Nerde! bir kaç ay sonra ortaklık bitti. Ben bu psikoloji ile bıraktım. Terimler sözlüğü yazmaktan ümidimi kestim artık. Neyse benim açımdan bitse de, arkadaşlarımız bu bayrağı elden ele taşıyacaklar diye ümitliyim. İşte size yepyeni bir müzik terimleri sözlüğü tanıtacağım, bugün.

Mehmet Tıraşçı’nın Türk Musikisi Tarihi Terimler Sözlüğü (2020) yayınlandı. İsim hemen dikkat çekiyor. Musikinin “tarihi terimleri”, ama sadece tarihte kalan değil, günümüz müzikolojisinde kullanılan terimler. Anlaşılmasında bir rehbere ihtiyaç duyduğumuz sözler.

Kısa bir tarihçe var, girişte. Kazım Uz’un, 1893 tarihli sözlüğü ile başlıyor, aslında terimler probleminin ele alınışı, bir yayın olarak ortaya çıkışı daha öncesine, 1875 yılına uzanıyor. 1893 sonrası bazı terimler yayınlarından söz ediliyor. Her ne kadar Ahmet Say hocanın müzik terimleri sözlüğü unutulmuş olsa da.

Terimlerin en önemli problemlerinden biri imladır. TDK online imla sözlüğünde çoğu Türk musikisi teriminin imlasını bulamazsınız (2013 yılında problemi dile getirdiğim Ankara’da TDK kurum başkanına proje teklifime sıcak bakmamıştı). İmla problemi sebeplerinden biri Türk musikisi üstadlarının TDK kurallarına uymayan fikirde ısrar etmeleridir. Tıraşçı, girişinde TDK kurallarına uyduğunu söylüyor, uymadığı birkaç istisnayı belirterek. Bence de uyulması gerekir. Çünkü terimleri sadece Arapça, Farsça bilenler kullanmayacak, herkes kullanacak. O halde terimler sözlüğünden beklenen, kişilere kelimenin etimolojik bilgisini vermek olmamalıdır. Etimoloji ile terim sözlüğü ayrı şeylerdir. Bu terimlerin artık Türkçeleşmiş kelimeler olduğunu kabul etmeliyiz. Bir metin yazarken hangi harfte ters, hangisinde düz apostrof olmasının bir önemi yok artık. Özel kelimeler tiresiz yazılırlar. Diğer yazım kurallarını da buna göre düşünmek gerekir. Müzisyen, pratik yoldan müzik terimini öğrenmek ister, imla problemi değil.

Tıraşçı, girişinde sözlüğünün 2135 terimden oluştuğunu yazmaktadır. Büyük iyi bir rakamdır. Sözlüğünden hareketle bazı çıkarımlarda bulunması isabetli olmamıştır, makam sayısı gibi. Çünkü araştırmalar göstermiştir ki, bazı terimler kaynaklarda veya kaynakların istinsahlarında yanlış imlayla yazıldığı için, sonraki araştırmacılar tarafından sanki öyle bir terim varmış gibi değerlendirilmesine sebep olmuştur. Bu durumun sonucu olmayan makam varmış gibi, olmayan usul varmış gibi terim sözlüklerine girmesi doğru değildir. Yanlışı devam ettirmektir. Mesela “Devr-i şami” diye bir terim yok, ama bir üstadın kelimeyi yanlış imla ile okuması, terimler sözlüğüne bunu alması, daha sonraki terimler sözlüklerinde de gerçekte olmayan bir terim taşınmış oluyor. Bu yanlışların ayıklanması gerekir, aksi halde yeni nesil yanlış terimleri taşımaya devam edecektir.

Tıraşçı, genel olarak araştırmaları dikkatlice takip etmiş. Terimlerin karşılıkları hakkında verdiği açıklamalar bunu gösteriyor. Mesela “ıstıhab” teriminin açıklamasında, nadir görülen “yaygın-düzen”, “yerel-düzen” karşılığını aktarması, çalışmayı yaparken terim önerisinde bulunanları da dikkate aldığını gösteren örneklerden biridir. Terimler konusunda yeni önerilerin dikkate alınması, sözlüğün değerini artıran özelliklerden biridir. Onlarca, yüzlerce terim Tıraşçı’nın sözlüğünde görülebiliyor.

Efendim, her çalışmanın özel bir değeri vardır. Terim çalışmalarının ise bir değil, üç-beş katı değerleri vardır. Çünkü yazar ilgilendiği terimlerin sadece müzik anlam alanıyla değil, edebiyat, dil, tarih, komşu dillerdeki anlam alanlarıyla da ilgilenmek zorundadır. Bu ise terimler araştırmaları en az beş kat değere eşit sayılır. Tıraşçı’dan terimlerin geliştirileceğine dair aldığım müjdeyi de sizlere aktarayım.

Yukarda başımdan geçenleri anlattım. Benim gibi çabaları sonuçsuz kalan, rahmetli olmuş onlarca müzik yazın sevdalısının olduğunu da biliyorum. Onun için bu tür terim çalışmalarının başarıyla tamamlanmasının önemi çok büyüktür. Sadece müzik araştırmacısının, müzikoloğun değil, edebiyatçının, dilcinin, tarihçinin, sosyal bilimcinin, sosyo-kültür tarihçisinin bu terimler sözlüğüne sahip olması gerekir diye düşünüyorum.

Bu memleket için canlarını feda ederek hizmet eden Anma yıldönümü olan Sarıkamış şehitlerine Allahtan rahmet dileğimle.

 

 

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Meragi niçin 24 şube dedi? Hurufilikten etkilendi mi?..
Müzikolojiye müzik terimleri sözlüklerinin bir yenisi...
Müzikoloji: Değerli Bilgem söyle bana, Türk müziğine atıf var mı?..
Müzikoloji ve Hanefi Özbek’in Form-Tür ve Usul Bilgisi Yayınları...
Müzikoloji ve Gökhan Yalçın’ın Kevseri Mecmuası...
Müzikoloji ve Timur Selçuk’un ardından...
Müzikoloji ve terimlerle ilgili Dr. Göktan Ay’ın yeni kitabı...
Müzikoloji: Meragi’nin Zübdetül-Edvar’ı yayınlandı...
Müzikoloji ve "karabilim-bad science"...
Müzikoloji, Hafız Post Mecmuası, Buhurizade ve Kuçeksünbüle Makamı...
Müzikoloj ve saygı ile linç arasında…
Müzikolojide yeni bir bibliyografya…
Müzikoloji ve “Unmuzec İlimler Ansiklopedisi”nde müzik ilmi…
Müzikolojiye yön veren metinler...
Müzikoloji ve romanlarda müzik…
Müzikoloji: Meragi, Nesimi’den ilham aldı mı?..
Müzikoloji ve Mühr-i Süleyman...
Müzikoloji ve Müziğin İcadı, Mehmetşah, Pisagor, Şeyh-İ Musikar...
Müzikoloji, Meragi’nin Cami’si ve Babak Khazrai Edisyonu
Müzikoloji, Müzik Sosyolojisi ve Meragi...
Müzikolojide ötekileştirme…
Müzikoloji ve 16. yy Türk müziği: “Orada bir musiki var”…
Müzikoloji ve elimdekiler
Yeni bir "Edvar"…
Müzikoloji ve yeni yıla giriş…
Müzikoloji ve Müzik Tarihinde Kevseri-Kemani Hızır Ağa…
Müzikoloji ve Selim Dede Kimdir?..
Müzikoloji'de Oransay 30.Yıl Anması ve 1702 yılında Itri…
Müzikoloji, Asaf Halet Çelebi ve Todi Musikisi…
Müzikoloji ve Canfeza Edebiyat…
Müzikoloji ve Keman Tarihi ya da Saraydaki Kemancı 1777 …
Müzikoloji Ve Hafız Emin Işık’ın Kasidesi…
Müzikoloji ve Katibi Edvarı- 1530
Müzikoloji kütüphanesine yeni bir yayın: “Türk Musikisi Atlası”
Müzikoloji ve , Neyzen Özdönmez...
Müzikoloji ve Ökten’den Sanat Felsefesi…
Müzikoloji ve altı parmakla mucib problemi…
Müzikoloji ve adalet duygusu...
Müzikoloji makalelerinde bibliyografyanin yeri: Bibliyometri analizi…
Müzikoloji sefinesi ya da gemisi…
Müzikoloji ve Meragi’nin mavi boncuğu…
Müzikoloji ve mağara metaforu...
Müzikoloji ve Barış...
Müzolojide Dürretüt-Tac, O Eseri Şirazi Yazmadı; Meragi öyle diyor…
Müzikoloji ve uzay yolculuğu...
Müzikoloji ve Afyonkarahisar İbrahim Alimoğlu Çalgı Müzesi…
Müzikoloji ve Demetnağme; bir kadın bestekar Demet Tekin yeni albümü…
Müzikoloji ve tereke defterleri veya müzayede katalogları…
Müzikoloji: Nayi Osman Dede’ye verilen teşvik ve bize verilen teşvik…
Müzikolojide fedakarlık, adalet, bol toplumsal örnekli yeni yıl…
Müzikolojide bir sempozyum macerası: Mevlana Araştırmaları Enstitüsü’nün Selam Vakti 745. Vuslat Yılında A.A. Konuk, Mesnevi, Fusus arasında intihal ve sadeleştirme
Müzikoloji ve Abdülkadir Meragi’nin hayaletleri...
Müzikoloji’de bir kaynak: Keşfü’l-Hümum 1341
Müzikoloji ve Cumhuriyet Bayramı…
Müzikoloji açısından “Rauf Yekta’nın Musiki Antikaları”…
Müzikoloji, deprem, İstanbul ve Itri
Müzikoloji ve zevk-i selim…
Müzikoloji, Lazkiye ve Mehmet Ladiki…
Müzikolojide Bir Problem: “Kantemiroğlu 'Edvar'ını ne zaman yazdı? XVI ve XVII. Yüzyıllarda 'Edvar' var mı?..“
Müzikoloji ve Gürültü Teröristleri...
Müzikolojide Yusuf Kırşehri’nin Önemi: Yeni Sistemci Anadolu Edvarları Ekolünün Kurucusu…
Müzikolog Rauf Yekta küstü mü? "Rauf Yekta’nın Musiki Antikaları" üzerine...
Müzikolojide Dualistlikten Deistliğe
Müzikoloji ve yeni Türkiye...
Müzikoloji, Müzikterapi ve Rahmi Oruç Güvenç…
Müzikolojide Rol Model -1-
Müzikoloji ve Neva Kâr’ın yıldönümü…
Yeni bir yayın: Müzikoloji ve “Evliya Çelebi’de Çalgılar“ …
Müzikolojinin veya İTÜ TMDK’nın 43.YIL kutlaması…
Müzikolojide veya müzikte yansıma felsefesi…
Müzikoloji ve Bölüm Başkanı Stratejisi...
Müzikolojide ve Müzikte Sürrealizm
Müzikte Mimesis Felsefesi veya bir aldatmaca..
Bestekar Musli, Kuruyemiş Ansiklopedisi ve Müzikoloji …
Müzikte "katarsis"...
Müzikoloji, Âmili ve Keşkül-i Müzikolog...
Müzıkolojı ve Cenaze Marşı ya da Segah Tekbir...
Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?
Müzikoloji, Edvar, Duvar, Yıldönümü...
Müzikoloji ve Edvarların Bir Yenisi: 1767 Yılı Hekimbaşı Edvarı …
Müzikoloji, Nuri Özcan Ve Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2017
Müzikolojide Çalışmalar: Türk Müziğinde Eğitim Çalıştayı…
Müzikoloji, keman eğitiminde yeni bir kitap…
Muzikolojide yeni bir terim önerisi: Eurogenetic
Müzikoloji : Bu eserin sahibi Nane’dir Nane! Muhayyer ağır çember “Vakt-i subh oldu“…
Müzikoloji ve Itri Haftası dolayısıyla yeni şeyler söylemek…
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2016
Müzikoloji ve Itri’nin yılbaşı şarkıları…
Müzikoloji, panel ve ödüllendirme, Itri …
Müzikoloji "eleştiri ve çuvaldız", "dedikodu ve çeki düzen"…
Müzikoloji, Ömer Hayyam, bilgi ve anlayış…
Müzikoloji ve 2016 Taşköprülüzade Sempozyumu
Müzikoloji ve koku tarihi veya Itri’nin babası ne iş yapardı?..
Müzikoloji, Astroloji ve Itrî …
Müzikoloji sanatın korunmasını zorunlu görür…
Müzikoloji ve küreselleşen keşif ilişkisi…
Bibliyografyasız müzikoloji olur mu?..
Türk müziği tarihinde ihtilalin öldürdüğü bestekar kimdi?
Itri'nin yaşadığı ihtilaller …
Müzikolojide ihtilallerin yeri veya yersizliği…
Müzikoloji, Bilimsel Müzikoloji, Müzikoloji Bölümleri, İdeal Müzikoloji, Müzikolog Terimleri…
Müzikoloji ve sanata verilen değer: Fehm-i muhsin
Müzikolojide Urmevi’nin Yeri ve Müzik Eğitiminde Kadim Altı-Parmak Metodu… Recep Uslu
Urumiyeli Safiyyüddin ile “Devirler“ üzerine müzikoloji sohbeti...
Müzikolog Nobel ödüllü Urmiyeli Safiyyüddin ve “Hayali Meşk Hikayesi -2”
Müzikolojide iki ucu xxxlu değnek…
Müzikoloji, icra değişiklikleri – 2
Müzikoloji ve icra değişiklikleri, problemleri…
Müzikolojiye takviminizde yer ayırın: Bilgi-şölenleri/ sempozyumlar ve kongreler…
Müzikoloji ve Meragi’nin besteleri…
Müzikolojide Perde Transkripsiyonları ve Meragi’nin yeni bir eseri: Muhtasar Der İlm-İ Musiki...
Itri’nin keşfedilen yeni bir eseri mi? Evet, yeni bir şiiri…
Müzikoloji ve tercümelerin katkısı…
Türk Müziğinin “Bütünlüğü”ne evet - Itri Adına Ödül Organizasyonu…
Müzikoloji ve akademik çalışmaları teşvik…
Yeni yıl muamması: Itri muammasını çözen var mı?
Gencebay’a verilen ödül ve müzikolojide türler konusu…
Sanatçı, müzikolog, metodoloji ve yazı hakemliği…
Müzikoloji Atölyesi ve Sonuçları -1-
Muzikoloji ve Din...
Müzikoloji: Yanlışların karşısında durma cesareti...
Olmadı Kâmil Hoca: Müzik, eleştiri ve doğruluk...
Medeniyet sanat ve müzik...
Bir bestenin notası: Ahmed Hatiboğlu
İki kitap tanıtımı: Itri ve Makedonya’da Piyano, Prof.Dr. Aida İslam ve Balkan Türk Müziği
Panayot Abacı ve Türkiye’de müzikoloji kolay mı?..
Müzikolojiden Uluslararası Konservatuvara Makam Teorisi...
Müzikolojide birleşelim -3-
Müzik terapi ile başbaşa...
Müzikolojide birleşelim -2-
Bir “Müzik Bibliyografyası“nın başına gelenler...
Müzikolojide birleşelim...
1. Gazi Türk Müziği Günleri, Sazendeler Yarışması ve Müzikle tedavi olur mu?..
Türk Müziği Yarışması ve Uluslararası Sanat Müziği Kaynakları…
Gazi Üniversitesi’nde Kutlu Doğum Haftası ve Üniversiteler...
Ruhi Ayangil'in mektubu müzikolojinin feryadıdır...
Yüz yıldır aranan Meragi’nin Müzikler Hazinesi (Kenz-ül Elhan) adlı eseri bulundu mu?..
Müzikolojide Yeni Bir Metot: Bibliyometri Analizi
Müzikolojinin nedir şu edebiyat biliminden çektikleri...
Bugünlerin müzikolojik faaliyetleri...
Tarihi gerçekleri yazmak...
Müzikoloji ve sosyal psikoloji...
Diğer Yazarlar

Açılımcılar - yorumcular- sanatçılar (Hangisinden yad eyleyim gönlümü)…
Kitabu İlmi'l-Musiki Alâ Vechi’l-Hurûfât'ın müellifi kimdir? -15-
Muammer Sun “Türk kalarak çağdaşlaşmak“ ...
Oktay Dalaysel - Büyük bir insanı daha yitirdik...
Aslında herşey baştan bellidir...
Koro sendromu…
Orkestra müziğin fabrikasıdır...
Meragi niçin 24 şube dedi? Hurufilikten etkilendi mi?..
Çevrimiçi Türk Halk Musikisi Videoları: "Konma Bülbül Konma Nergis Daline"
Günün Sözü
Bilgiyi yönet, maçı değil...
(Ayhan Sarı)

Yazarlar 
Röportajlar
Etnomüzikoloji Dergisi’nin 2. sayısının yayını üzerine Fırat Kutluk ile röportaj...
Ayhan Sarı: Dergiden önce Etnomüzikoloji Derneği’nin kuruluş öyküsüyle başlayalım mı? Fırat Kutluk: Etnomüzikoloji Derneği ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,22ms