Bugün - 30 Kasım 2020 Pazartesi
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 27°°C
Yazar Detayları

Gökmen Özmenteş

Gökmen Özmenteş - Atiye, Şaman Teyzeler ve kriptomnezi...

Atiye, Şaman Teyzeler ve kriptomnezi...
Yazı Tarihi: 22 Eylül 2020 Salı

Yazar Buket Uzuner Atiye dizisine intihal davası açmış*. Uzuner, Atiye ve Atiye’nin ninesi rolündeki Zühre karakterlerinin, “Toprak” romanındaki Defne Kaman ve Umay Nine ile çok benzediğini iddia ediyor. Yazarı diyorsa doğrudur. Gerçi Uzuner'in Şaman teyze Umay karakteri de pek özgün değil gibi. Gaipten gelen, hırpani halde oluşu ile maddi dünya ile irtibatını kesmiş bilge kişiler miti Uzuner'e ait değil.

Benzer bir karakteri Dark dizisinde Claudia olarak görüyoruz örneğin. Benim çocukluğumda kurşun döken, kabakulak olunca içinde minik iplikler olan okunmuş bal yedirten mahalle teyzesi de aşağı yukarı bu şaman teyzelerden biriydi, hali tavrı da benziyordu. Mara Meimeridi'nin "İzmirin Büyücüleri" kitabında da bu karakter vurgusuna rastlarsınız. Anadolu Şaman kültürünün İzmir'in çok-kültürlü ortamına dek uzanan kollarını görürsünüz orada. Kısacası Uzuner'in Umay Nine'si anonim bir arka planın somut figürüdür ve o arka plan bugün Umay Nine, yarın Bedri Amca (aksakallı dede) ile karakterize edilebilir. Önemli olan olay örgüsü sanırım.

 ***

 Mahalle teyzemiz evinin arkasında güzel yüzlü, renkli gözlü bir erkek gördüğünü tüm mahalleye yaydığında herkes O'nun bir evliya ya da başka bir metafizik varlıkla temasta olduğuna inanmış ve teyzenin doğaüstü statüsü güçlenmişti. Oysa ki anlattığı kişi o dönem pek meşhur olan şarkıcı Ahmet Özhan ile teyzenin yurt dışında olan oğlunun karışımı amalgam bir figürdü. Oğlu da renkli gözlü, temiz yüzlü genç bir çocuktu. Küçüktüm ama bu imgenin teyzenin zihninde üretilen bir görüntü olduğunu ve o tiplere benzediğini düşünüp inanmamış, kriptomneziyi keşfetmiştim. Teyzenin başına gelen doğaüstü alanla kurduğu bir ilişki değil, zihninin ona bir oyunu idi. Teyze gerçek hayattan intihal yapıyordu. İntihale konu karakterler de intihalciydi. Tıpkı Umay Nine ve Atiye'nin Zühre Nine'sinin dillendirdiği "bir şekilde birbirimize bağlı olduğumuz" fikrinin Vahted-i Vücud kavramına dek uzanması ve bu fikrin günümüzde Kuantum Dolanıklığı ile yakın olması gibi...Aslında hiçbir fikir tam olarak özgün değil. Tabiattaki her organik madde gibi fikirler de dolanıyor. Korona günlerinde fark ettiğimiz üzere aslında birbirimizin nefesini teneffüs ediyoruz. İçimize çektiğimiz her hava başkasının ciğerlerine girip çıkan hava...fikirler de öyle...

 ***

 İntihal deyince aklıma geldi. Coldplay grubu "Talks" adlı parçasında 70'lerin öncü Alman elektronik müzik grubu Kraftwerk'in "Computer Love" adlı parçasının açış temasını kullanmış. Bu iki ölçülük motif için Coldplay'ın avukatları Kraftwerk'dan yazılı izin almışlar, adamlar para falan da istememiş. Sanatta esinlenme, tekrar, çeşitleme olmaz diye bir şey yok. Sadece bilimsel eserlerdeki gibi özgün kaynağa "atıf" yeterli. Ancak popüler kültür ürünlerinde telif konusunda büyük paralar döndüğünden kimi zaman bu atıflar bilerek gösterilmiyor ya da "kriptomnezi" benzeri bir ihmal ile açıklanmaya çalışılıyor....yersen...

Popüler müzikte eserler arasındaki etkileşim ve benzerlikler son yıllarda metinlerarasılık yöntemi ile teorileştirip analiz ediliyor. Bu konuda derinlikli bilgi için S. Lacasse ve L. Burns’ün birlikte kaleme aldığı The Pop Palimpsest: Intertextuality in Recorded Popular Music** başlıklı 2018 tarihli kitap incelenebilir.

_______________________________________________

 

* https://medyascope.tv/2020/09/21/atiye-dizisine-intihal-davasi-acan-buket-uzuner-medyascopea-konustu-bu-davanin-turk-edebiyatina-da-katkisi-olacak/

 

** Burns, L., & Lacasse, S. (2018). The Pop Palimpsest: Intertextuality in Recorded Popular Music. University of Michigan Press.

 

 

 

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Maverıck Sabre vesilesiyle…
Değişime direnmek…
Atiye, Şaman Teyzeler ve kriptomnezi...
Müzik Eleştirileri -1- "Samida Doğal mı?.."
Toplumun "Korkuluk Argümanı" ve “Halil Sezai olayı”… Gökmen Özmenteş
Görüşme odaklı çalışmalar bir şey söylüyor mu?..
Müzik gerçekten birleştirir mi?..
Müzik eğitimi ve eğitimcileri uzaktan eğitime ne kadar hazır?
Branş öğretmenlerinin ilköğretimde derse girmesi...
Sosyalleş diyorum sana…Yalnız şey!..
Murat Karahan konseri ve apolitik bir beğeninin olanağı…
“Ruhan Alpaydın - Batı Müziğinin Yakın Doğu Kökleri“ yazısına değerlendirme ve katkı...
Twitter Aforizmaları Twitizma’lar ve Yararları…
Ah Bu Hipotez Bağımlılığı...
Sanal korolar, ses bağışı ve müzikte sosyal sermaye…
Müzikal post-truth pandemisi ve etik…
Müzik, ideoloji ve zizek
Müzik ve şiir için kaygılanmak…
Tanıdık bir öykü bu…
Musiki Muallim Mektebi Çalıştayı’nın ardından…
Celal Şengör vesilesiyle: “Milli musiki” fikri ne kadar milli?
Bir Müzik Eleştirisi Talebi ve Müzik Camiamızın Hal-i Pür Melali…
Sanat insan seçmez, seçim kültüreldir...
Türküler bizim...
Tekelleştirilmiş entelektüelizm…
Biriktirilmiş entelektüel refleks ve eril elitizmin sembolik şiddeti…
Parazit Melodi Sendromu
Climax: Foucault ve müzik perspektifinde bir analiz…
Gerçek klasik müzik bu değil…
Yeni bir "Müzik Tarihi Kitabı" vesilesiyle…
Popüler müzik videolarında ezoterizm ve bir analiz…
Diğer Yazarlar

Tarihe Not Düşmek…
Açılımcılar - yorumcular- sanatçılar (Hangisinden yad eyleyim gönlümü)…
Kitabu İlmi'l-Musiki Alâ Vechi’l-Hurûfât'ın müellifi kimdir? -13-
TULUM-II - (Derilerin Sepilenmesi/Tabaklaması)
Maverıck Sabre vesilesiyle…
Prof. Önder Kütahyalı'yı sonsuzluğa uğurladık...
İlginç tanıdıklarım oldu…
Koro sendromu…
İşlevsel Müzikoloji - Functional Musicology…
Yeni YÖK’ün ve değerli başkanı Sn. Saraç’ın övgüye değer kararı: Müzik öğretmenliği açısından yapıcı bir değerlendirme…
Neveser Kökdeş olayı…
Müzikoloji ve Gökhan Yalçın’ın Kevseri Mecmuası...
Çevrimiçi Türk Halk Musikisi Videoları: "Konma Bülbül Konma Nergis Daline"
Günün Sözü
Toplum kendi içinde bireyin başarmasını engelleyen bir sistem geliştirmiş olsa da; toplumun geleceği bireyin başarmasına bağlıdır…
(Ayhan Sarı)

Yazarlar 
Röportajlar
Etnomüzikoloji Dergisi’nin 2. sayısının yayını üzerine Fırat Kutluk ile röportaj...
Ayhan Sarı: Dergiden önce Etnomüzikoloji Derneği’nin kuruluş öyküsüyle başlayalım mı? Fırat Kutluk: Etnomüzikoloji Derneği ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,25ms