Bugün - 16 Ekim 2021 Cumartesi
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 27°°C
Haber Detayları

İşlevsel müzikoloji’ye teorik bir bakış… Gökmen Özmenteş

Değerli müzikolog, araştırmacı ve yazar Ayhan Sarı’nın İşlevsel Müzikoloji önerisi kendisiyle uzun süredir yürüttüğümüz akademik görüş alışverişlerine yeni boyutlar getirecek gibi. Musiki Dergisi’ne gönderdiğim son yazılardan biri sonrasında bana telefon açmış ve yazımı çok “teorik” bulduğunu ifade etmişti. Buna rağmen yayınlama nezaketini göstermesinden çok etkilenmiş ve nitelikli bir dizi tartışmayı bu incelik ortamında yürütmeye başlamıştık.

KRİTİK Haberi - 26 Nisan 2021 Pazartesi - 22:13
Değerli müzikolog, araştırmacı ve yazar Ayhan Sarı’nın İşlevsel Müzikoloji önerisi kendisiyle uzun süredir yürüttüğümüz akademik görüş alışverişlerine yeni boyutlar getirecek gibi. Musiki Dergisi’ne gönderdiğim son yazılardan biri sonrasında bana telefon açmış ve yazımı çok “teorik” bulduğunu ifade etmişti. Buna rağmen yayınlama nezaketini göstermesinden çok etkilenmiş ve nitelikli bir dizi tartışmayı bu incelik ortamında yürütmeye başlamıştık.
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

Ayhan Hoca’nın İşlevsel Müzikoloji önerisinin özünü oluşturan teorik yük eleştirisi benim gibi teorik çalışma alışkanlığı yüksek biri açısından oldukça heyecan verici oldu. Çünkü bu öneriyi tartışmak bile teoriye girmeden yürütülemeyecek nitelikte. Ayhan Hoca özetle müzikolojik çalışmaların işe vuruk, operasyonel ve somut çıktılar üretmesini önerirken işlevsel sözcüğünü tercih etmiş. Yani müzikolojik çalışmaların toplumsal/bireysel bir amaca hizmet etmesi gerektiğine vurgu yapıyor. Konu hakkındaki ilk alışverişimizde kendisine aynen şu ifadeleri yazmıştım:

“İşlev gerçekten önemli ancak teorisiz edim eksiktir. Teorik çalışmalara çok gereksinim var. Sorun teori değil, teorilerin olgular ile ilişkisizliği, ya da tam tersi teorisiz olgu sunumları.Bunlar bilimdeki yöntem-içerik ya da yöntem-epistem bütünlüğünü bozar. Teori ithal etmek de ayrı sorun.Birinin teorisini alıp tekrarlamak. Kendi teorilerimizi geliştirmeliyiz.Kanımca eksik olan budur ve o da bir işleve dönüşür. Teoriler müzikal eylem ve olguları açıklama ve anlamada işlev görür.”

***

Dikkat edilirse kendisine verdiğim yanıtta teorilerin sanıldığı kadar “kuru” metinler olmadığını, doğru kullanıldığında olguları anlamada son derece işlevsel olduklarını ifade etmeye çalıştım. Bir başka deyişle teorilere kabaca değinip, olgularla bağını kurmamanın yanlışlığına. Teoriye takılıp olgunun bağlamından ya da gerçeğinden kopmak da ayrı bir sorun. Keza olguyu hazır bir teorinin içine sıkıştırmaya çalışırken çok önemli parçaların dışarıda kalmasına neden olmak gibi yöntem hatalarını teorik çalışmanın aleyhinde kullanmak ayrı bir hata olacaktır. Tam da bu noktada B. Dellaloğlu’nun (2020: 17) son kitabı “Poetik ve Politik: Bir Kültürel Çalışmalar Ansiklopedisi”nden bir alıntı yapmak yararlı olacaktır.

“Şimdiye kadar yaptığım çalışmalarda kuramı hep önemsedim. Aslında bunun hala da yanlış olduğunu düşünmüyorum… Yıllarca kuram okumuş, yazmış biri olarak örneğin Peter Burke okurken onun yazdıklarını asla sadece olgular olarak alımlamıyordum. Ondan öğrendiğim her tarihi olgu benim kuramsal süzgeçlerimden geçiyordu. Aklıma birden Kant geldi. Hani onun o meşhur lafı: “Görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür”.

***

Antropoloji alanında da teoriciler ve sahacılar arasında belli düzeyde bir gerilimin izlerini yansıtan paragrafları hatırladığımda bu tartışmanın özellikle sosyal bilimlerdeki bilim felsefesine ait bir tartışma olduğunu düşünebiliriz. Keza, teori-olgu bütünselliği arasındaki ilişkinin ne tarafta ağır basması gerektiğine yönelik, bana kalırsa yersiz, tartışmanın kendisi bile “teorik/felsefi”. Bu bir yana Ayhan Hoca’nın ülkemiz müzikolojisinde “40 yıldır aynı konular işleniyor” ifadesi haklılık payını arttırsa da kastedilen tartışma ve çalışmalardaki teorik tonun düzey ve içeriği de o metinleri teorik yapmaya yetmiyordu. Yani Ayhan Hoca’nın eleştirdiği ve teorik “kuruluk” ile itham ettiği geçmiş de sanıldığı kadar teorik değil. Daha çok yazarların “ben” tonlamasına dayanan, sahadaki tartışma ve gerilimleri kişisel perspektiflerinden ele almayı bilimleştirmeye gayret eden bu bakış açısında ne bir oturaklı felsefi dayanak ya da sosyolojik bir kuramın alana adaptasyonunu göremiyoruz…. …Teori işlevsiz, zaman kaybı, kafa karıştıcı, çatışma üretici, teorisyen ise lafazan konumuna itilmiştir.

Benim bir başka çıkarımım da Ayhan Hoca’nın teoriden anladığı ile benim algım arasındaki fark. Sanırım Hoca pratik çıktılar üretmeyen meseleler üzerinde yürütülen kanonikleşmiş tartışma konularını “teorik” tartışma olarak niteliyor. Oysaki benim teoriden anladığım meseleleri, bir başka deyişle olguları anlamaya yönelik şablonlardır ve özellikle felsefe ve sosyoloji hattında amalgam hale gelmiş güçlü kurucu metinlerdir. Yani teori konu kadar yöntemsel malzemeyi de işaret eder. Örneğin, Ayhan Hoca’nın son derece gereksiz ya da teorik bulacağından emin olduğum şu çokseslilik-tekseslilik meselesi Kültürel Çalışmalar sahasından bakıldığında farklı tınlayacak tonlara da sahip…

…Etnomüzikolojinin artık kendi teorilerini/kavramlarını geliştirmesi gerektiğini söyleyenler de yine Anglo-Sakson anlayıştaki kültürel çalışmalar sahasından etkilenen isimlerdir…

 …Sorun kanımca, teori değil kısaca; teori bağımlılığı, teorik zayıflık, teorisizlik, özgün teori geliştirememe, teorik çarpıtma ve yanlış anlamalar, genel entelektüel yoksunluk, teorik tekrar, teori ile tarih arasında bağ kuramama ve sahte teorilerdir. Müzik araştırmalarının birey ve toplum düzeyinde işlevsel hale gelmesi bu tür teorik hatalar yüzünden gecikmekte ve fatura teoriye kesilmektedir. İşlevsel müzikolojinin oluşum ve gelişimi için öncelikle teorinin teorisini çalışmak ve araştırma sürecinde yöntem-epistem, olgu-teori bütünselliğini kaybetmeyen bir bakışın kazanımı önemlidir…

…Son bir söz olarak, eğer işlevsel müzikoloji ifadesinde ısrarcı olunacaksa sosyolojideki yapısal işlevselcilik teorisindeki “işlev” kavramından çok pragmatizmdeki işlev/fayda kavramının daha uygun olacağını düşünüyorum. Ancak fayda/faydacılık kavramının alanda üreteceği negatif algı ve imaj nedeniyle işlev kavramında ısrar edilmesi de sakıncalı olabilir. Çünkü sosyolojideki işlevselcilik burada teklif edilen işlevselcilikten bambaşka ve yer yer tam tersi açılımlara sahip bir teoridir.

KAYNAKLAR

Dellaloğlu, B. (2020) Poetik ve Politik: Bir Kültürel Çalışmalar Ansiklopedisi, 2. Baskı, Timaş Yayınları, İstanbul.

Yazının tümü için BKZ:

http://www.musikidergisi.com/yazar-539-islevsel_muzikoloji%E2%80%99ye_teorik_bir_bakis%E2%80%A6.html 

Facebook'ta Paylaş
 
Anahtar Kelimeler:Değerli, müzikolog, araştırmacı, yazar, Ayhan, Sarı’nın, İşlevsel, Müzikoloji, ö,
Kaynak / Editör
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer KRİTİK Haberleri
İşlevsel müzikoloji’ye teorik bir bakış… Gökmen Özmenteş
Müzik terimlerinde Türk dili grameri bağlamında yanlış kullanılan iki kelime: ‘VURMALI’ ve ‘ÜFLEMELİ’... Hüseyin Yaltırık
Murat Karahan konseri ve apolitik bir beğeninin olanağı… Prof.Dr. Gökmen Özmenteş

Murat Karahan konseri ve apolitik bir beğeninin olanağı… Prof.Dr. Gökmen Özmenteş
Sanal korolar, ses bağışı ve müzikte sosyal sermaye… Gökmen Özmenteş
Yeni bir “Edvar”… Recep Uslu
Kitabu İlmi'l-Musiki’nin yazarı gerçekten Dimitrie Cantemir midir?... Gökhan Yalçın
Dizi-dizi dizinler / indexler... Nesrin Kalyoncu
Diğer Başlıklar

Mavi Nota Dergisi 2021 Ödülü Sıtkı Sahil'e verildi...
Tanbur: Bir resim ve İstanbullu bir saz hakkında... Hakan Talu
Hasan Saltık ile müzik endüstrisi üzerine bir söyleşi… Süleyman Fidan[1]
Bâkî “KALAN” bu kubbede, bir hoş sadâ imiş… Fatih Coşkun
İlyas Tetik'in umulmadık vefatı müzik dünyasında üzüntü yarattı...
Erdoğan Okyay… Adnan Atalay
MESAM 2021 seçimini Recep Ergül Grubu kazandı...
MÜZDAK “2021 Popüler Müzik Besteciliği Paneli” Sonuç Raporu…
Ilgaz Uluslararası Oda Müziği Festivali başlıyor...
Gökmen Özmenteş “Okan Murat Öztürk ile Salı Söyleşileri“nde...
Günün Sözü
“Konunun derinliğine vakıf olamayanlar Avrupa'dan, ordan-burdan alıntı yapmakla adam sayıldılar yıllar boyu...“
(Ayhan Sarı)

Yazarlar 
Röportajlar
Hasan Saltık ile müzik endüstrisi üzerine bir söyleşi… Süleyman Fidan[1]
Süleyman FİDAN: Efendim, Neşet Ertaş’la başlayalım. Neşet Ertaş’ın kaç eseri sizde? Sayı alabilir miyim? Hasan SALTIK: On yedi tane ser...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,53ms