Bugün - 26 Ekim 2020 Pazartesi
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 27°°C
Haber Detayları

Türk Müziği Ses Sistemindeki Büyük İkili Aralıklarını Diğer Küçük Aralıklara Bölme Formülleri… Engür Okatan

Bilindiği üzere büyük ikili (Tanini) aralığının frekans kat sayısı 9/8’dir, tel uzunluğu bakımından ise bu katsayı 8/9 olur. Buna göre 90 cm boyundaki bir telden çıkan sesin bir büyük ikili tizi, 80. cm’deki perdeden çıkar. Ölçüleri mm cinsinden yazınca 900. mm’deki (telin tam boyunda) aldığımız sesi veren perde ile, 800.mm’deki aldığımız sesi veren perde arasında yüz milimetrelik bir tel boyu farkı (tel dilimi) bulunmaktadır. İşte bu yüz milimetrelik kısım içerisinde yapacağımız hesaplar bize küçük aralıkların (koma, bakiye, küçük mücenneb, büyük mücenneb ve (Tanini) yüzdeliklerini (oranlarını) verir.

MAKALE Haberi - 19 Mart 2020 Perşembe - 14:03
Bilindiği üzere büyük ikili (Tanini) aralığının frekans kat sayısı 9/8’dir, tel uzunluğu bakımından ise bu katsayı 8/9 olur. Buna göre 90 cm boyundaki bir telden çıkan sesin bir büyük ikili tizi, 80. cm’deki perdeden çıkar. Ölçüleri mm cinsinden yazınca 900. mm’deki (telin tam boyunda) aldığımız sesi veren perde ile, 800.mm’deki aldığımız sesi veren perde arasında yüz milimetrelik bir tel boyu farkı (tel dilimi) bulunmaktadır. İşte bu yüz milimetrelik kısım içerisinde yapacağımız hesaplar bize küçük aralıkların (koma, bakiye, küçük mücenneb, büyük mücenneb ve (Tanini) yüzdeliklerini (oranlarını) verir.
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

Aralıkları hesaplayabilmek için önce büyük ikili aralığını veren perde yerlerinin tayini ve aralarınınölçüsünün saptanması gerekir. Büyük ikili aralığını veren perdeler arasındaki uzunluk (uzaklık) ne kadar olursa olsun, yüzdelikleri sabit olduğu için doğru sonuçlar alınır.

Özellikle tanburun perdelerinin düzenlenmesinde, imalatçılar ve icracılar için büyük kolaylıklar sağlanmış olur ve sonuçlar seri olarak elde edilir; örnekleri verilmiştir.

Verilen formüllerde milimetrenin yüzde birine kadar toleransla kısaltmalar (yuvarlatma) yapılmıştır.

900 mm boyundaki tel Acem Aşiran sesine akortlanmış olduğuna göre, diğer perdelerin isimleri ve yerleri aşağıda verilmiştir. Küçük aralıkları veren oranlarla tizden (Rast’tan) peste gidilerek (tel uzatılarak) tel boyu artış farkları pestleşme oranlarını vermekle birlikte, telin kısalan kısımlarının da (titreşmeyen kısımları) ölçüleri belli olur. Bu ölçüler pestten tize doğru kısalma yüzdeliklerini (oranlarını) verir; zaten amacımız da budur. (ölçüler mm’dir, ölçek 1/1)

BKZ: ÇİZELGE 1

BKZ: ÇİZELGE 2

BKZ: ÇİZELGE 3

Nevadan bir koma tize perde bağlamak gerekirse bunun için “F” katsayısı (%12,12) uygulanır. Bu durumda “F” için 58,6 x %12,12 = 7,10 mm olarak isimsiz perdenin de (Dik Neva denebilir) Neva’ya göre uzaklığı bulundu.

Şimdi aynı telin tüm boyunu dikkate alarak aynı aralıkları hesaplayalım:

Telin tüm boyu (Neva sesini veren tel boyu) = 58,6 x 9 = 527,4 mm.

Nim Hisar perdesini veren tel boyu 527,4 x 243/256 = 500,6179 mm.

Neva ile Nim Hisar perdeleri arası B = 527,4 - 500,6179 = 26,78 mm. (Aynı sonuç)

Hisar perdesini veren tel boyu 527,4 x 2048/2187 = 493,8798 mm.

Neva ile Hisar perdeleri arası S = 527,4 - 493,8798 = 33,52 mm. (Aynı sonuç)

Dik Hisar perdesini veren tel boyu 527,4 x 59049/65536 = 475,1959 mm.

Neva ile Dik Hisar perdeleri arası K= 527,4 - 475,1959 = 52,20 mm. (Aynı sonuç)

Nevadan bir koma tize bağlanan perdenin (isimsiz perde) tel boyu

527,4 x 524288 / 531441 = 520,3013 mm.

Neva ile Neva’dan bir koma tiz perde arası

527,4 - 520,3013 = 7,098 mm. (Toleranslı aynı sonuç)

Aynı telde aynı aralıklar bundan önceki alışılagelmiş usulde de hesaplandığında yine aynı sonuçlar alındı. Ancak yüzdelikli formüller sade ve pratik olmaları bakımından tercih nedenidir.

Elde edilen yüzdelikli formüllerle birlikte vurgulanmak istenen diğer bir husus; tel boyunu dikkate almadan da büyük ikili (Tanini) aralığı içinde GEREKEN ORANLARDA bölüntü yapılabileceğidir.

Türk müziği ses sistemini zenginleştirmek söz konusu olduğunda da, buradaki açıklamalar doğrultusunda perde sayısı çoğaltılabilir ve bu perdeler glissando amaçlı da kullanılabilir.

Telin tüm boyuna gerek kalmadan, herhangi bir büyük ikili (Tanini) içindeki diğer küçük aralıkların pestten tize ve tizden peste uzaklık oranları, ilgili Tanininin sınırladığı tel uzunluğu cinsinden özet olarak aşağıda verilmiştir.

BKZ: ÇİZELGE 4


                                                                          - o -

Haberin Diğer Fotoğrafları
Facebook'ta Paylaş
 
Anahtar Kelimeler:Bilindiği, üzere, büyük, ikili, (Tanini), aralığının, frekans, kat, sayısı, 98’d,
Kaynak / Editör
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer MAKALE Haberleri
"Üzeyir Hacıbeyli" yadıma düştü bugün... Süleyman Şenel
Diktede Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar... Adnan Atalay
Asya’dan Avrupa’ya Yaylı Çalgılar... Gözde Çolakoğlu Sarı

Asya’dan Avrupa’ya Yaylı Çalgılar... Gözde Çolakoğlu Sarı
Müzikolojide Urmevi’nin Yeri ve Müzik Eğitiminde Kadim Altı-Parmak Metodu… Recep Uslu
Kırım Tatar Halk Yırlarında Ölüm Konusu... Zekeriya Başarslan
Kırım Tatarlarının Türkiye'deki Müzik Hayatına Etkileri... Dr. Zekeriya Başarslan
Bellini Operaları ve Osmanlı’dan Türkiye’ye La Sonnambula*… Doç. Dr. Seyit Yöre
Diğer Başlıklar

Seyit Yöre ile “Mesut İktu: Cumhuriyet’in 50 Yıllık Sesi” kitabı üzerine...
Müzisyenin çıkmazı… Dr. Fatih Coşkun*
Toplumun "Korkuluk Argümanı" ve “Halil Sezai olayı”… Gökmen Özmenteş
Akademik yağmacılıkta ibret tablosu…
Fırat Kutluk ile “Beethoven“ kitabı üzerine...
Deneysel covit19 bulaştırma konseri…
Rusya’da Bale Topluluğu’nda 50 sanatçıda covit 19 tesbit edildi…
“İstanbul Devlet Opera ve Balesi, aşıyı mı buldu? Ali Eyüboğlu
Feyzan Göher Vural - “Orta Asya ve Sibirya Türk Müziğinde Hayvan Üslubu” yayınlandı…
Bir emeklilik hikayesi… Tanburi Hakan Talu
Günün Sözü
Doğru bir fikri savunmak için kullanılan yanlış argümanlar, bizzat o fikre zarar verir…
(Kemal Göze)

Yazarlar 
Röportajlar
Etnomüzikoloji Dergisi’nin 2. sayısının yayını üzerine Fırat Kutluk ile röportaj...
Ayhan Sarı: Dergiden önce Etnomüzikoloji Derneği’nin kuruluş öyküsüyle başlayalım mı? Fırat Kutluk: Etnomüzikoloji Derneği ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,25ms